شبستان

به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، محمدمهدی ایزدخواه، رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی، شامگاه (۷ آبان) در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «حرکت عظیم و امیدآفرین در جغرافیای نخبگانی؛ تأملی بر پیام راهبردی مقام معظم رهبری خطاب به نخبگان» که در حاشیه تجمع میدان معلم برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تبدیل استعدادهای فردی به قدرت ملی اظهار کرد: معیار اصلی نخبگی، صرفاً برخورداری از استعداد، داشتن مقاله علمی یا اجرای طرح‌های پژوهشی و ثبت اختراع نیست، بلکه میزان اثرگذاری نخبگان در حل مسائل واقعی کشور و ایجاد توانمندی پایدار برای جامعه اهمیت دارد.

وی با اشاره به پیام مقام معظم رهبری خطاب به جامعه نخبگانی و مدال‌آوران علمی و ورزشی کشور افزود: این پیام ابعاد مختلفی دارد که یکی از مهم‌ترین محورهای آن، توجه به جغرافیای نخبگانی و حرکت عظیم و امیدآفرین نخبگان کشور است؛ موضوعی که ضرورت بازنگری در نگاه به نخبگی و نقش آن در پیشرفت کشور را نشان می‌دهد.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی با اشاره به آغاز پیام رهبر معظم انقلاب با یادآوری فضایل حضرت فاطمه زهرا(س) بیان کرد: حضرت فاطمه زهرا(س) الگویی برجسته از عبودیت، همراهی با پیامبر اسلام(ص)، پیوند با ولایت، حضور در عرصه‌های اجتماعی و مردمی و تلاش برای پیشرفت و خدمتگزاری متواضعانه هستند.

ایزدخواه ادامه داد: در این نگاه، جامعه فاطمی تنها به ویژگی‌های فردی محدود نمی‌شود، بلکه حضور مؤثر در عرصه‌های اجتماعی، حرکت‌های بزرگ مردمی، مبارزه در مسیر حق، اراده پیشرفت علمی و خدمتگزاری را نیز در بر می‌گیرد. این مسئله نشان می‌دهد که در نگاه راهبردی به نخبگی، اثرگذاری اجتماعی فرد نخبه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

وی با بیان اینکه اراده نخبگان می‌تواند به جامعه تسری پیدا کند، گفت: اهمیت اراده یک نخبه تنها به تلاش فردی او محدود نیست، بلکه کوشش و پویایی وی می‌تواند به حرکت جامعه منجر شود و امید و انگیزه را در بخش‌های مختلف کشور تقویت کند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی، امید به آینده را یکی دیگر از محورهای مهم پیام رهبری دانست و افزود: نگاه امیدوارانه باید در کنار واقع‌بینی قرار گیرد. نخبگان باید ضمن شناخت مشکلات و محدودیت‌ها، ظرفیت‌های موجود را نیز ببینند و برای عبور از شرایط دشوار، مسیر تلاش و پیشرفت را ادامه دهند.

ایزدخواه با اشاره به موفقیت‌های علمی و ورزشی جوانان ایرانی تصریح کرد: کشور در یک سال گذشته شرایط دشواری را پشت سر گذاشته است، اما در همین شرایط نیز شاهد کسب افتخارات متعدد در عرصه‌های علمی و ورزشی بوده‌ایم. در حوزه‌هایی مانند نجوم، شیمی، علوم زیستی و زمین‌شناسی، جوانان ایرانی در رقابت‌های بین‌المللی افتخارآفرینی کرده‌اند و یکی از مدال‌آوران این عرصه‌ها نیز از استان خراسان جنوبی بوده است.

وی خاطرنشان کرد: باید این واقعیت را در نظر گرفت که جمهوری اسلامی ایران در شرایطی با محدودیت‌ها، تحریم‌ها و تنش‌های مختلف مواجه بوده که نیروهای انسانی مستعد آن همچنان توانسته‌اند در عرصه‌های علمی و ورزشی بدرخشند و پرچم کشور را در کنار رقبای بین‌المللی به اهتزاز درآورند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی با تأکید بر ضرورت توجه رسانه‌ها به این موفقیت‌ها اظهار کرد: کوچک شمردن نقاط قوت کشور یکی از آسیب‌هایی است که رهبر شهید نیز در بیانیه گام دوم انقلاب به آن توجه داده بودند. موفقیت‌های علمی و ورزشی نخبگان باید به‌درستی دیده و روایت شود؛ چراکه بازتاب این دستاوردها می‌تواند به تقویت خودباوری و امید اجتماعی کمک کند.

ایزدخواه با اشاره به تعبیر «حرکت عظیم و امیدآفرین نخبگان» در پیام رهبری گفت: با وجود شرایط دشوار کشور، حرکت نخبگانی متوقف نشده و همچنان ادامه دارد. دستاوردهای علمی و ورزشی، نمونه‌هایی از این پویایی هستند و باید برای استمرار آن‌ها برنامه‌ریزی شود.

وی با بیان اینکه شکر نعمت نخبگی تنها به سپاسگزاری زبانی محدود نمی‌شود، افزود: این موضوع هم برای خود فرد نخبه و هم برای مسئولان و ارکان حاکمیت مسئولیت ایجاد می‌کند. فرد نخبه باید استعداد خود را در مسیر درست به کار گیرد و مسئولان نیز باید شرایط لازم را برای شکوفایی استعدادها و اثرگذاری آن‌ها فراهم کنند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی تأکید کرد: اگر فردی دارای مقالات علمی، طرح‌های پژوهشی و اختراعات متعدد باشد، اما دستاوردهای او به قدرت ملی و توانمندی پایدار کشور تبدیل نشود، هدف اصلی از پرورش استعدادهای نخبگانی محقق نشده است. بنابراین، باید در تمام ارکان نظام، نگاه به نخبگی بر اساس اثرگذاری ملموس در حل مسائل کشور بازتعریف شود.

ایزدخواه با اشاره به فعالیت‌های بنیاد ملی نخبگان از زمان تأسیس این نهاد در سال ۱۳۸۴ بیان کرد: حمایت‌های نخبگانی نباید صرفاً در قالب حمایت‌های فردی و تسهیلات محدود باقی بماند، بلکه لازم است این حمایت‌ها به سمت پشتیبانی شبکه‌ای، هدفمند و مسئله‌محور حرکت کند تا ظرفیت‌های علمی کشور در مسیر پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه قرار گیرد.

وی با اشاره به هشدارهای مطرح‌شده در پیام رهبری درباره ناامیدی و قرار گرفتن نخبگان در چرخه استعمار نوین افزود: یکی از مراقبت‌های مهم برای جامعه نخبگانی، جلوگیری از شکل‌گیری یأس و ناامیدی و توجه به پیامدهای مهاجرت نخبگان است. باید شرایطی فراهم شود که استعدادهای کشور بتوانند در مسیر پیشرفت و تأمین نیازهای ملی فعالیت کنند و توان علمی آن‌ها در خدمت قدرت و استقلال کشور قرار گیرد.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی با اشاره به شهادت شماری از دانشمندان کشور گفت: به اعتقاد من، دانشمندانی که هدف دشمن قرار گرفتند، در جایگاهی اثرگذار در شبکه قدرت ملی قرار داشتند. این افراد در حوزه‌های علمی، فناوری و کارآفرینی به دنبال ایجاد توانمندی برای کشور بودند و همین نقش‌آفرینی می‌تواند اهمیت پیوند دانش با نیازهای راهبردی کشور را نشان دهد.

ایزدخواه، مرزشکنی علمی و حل مسائل اولویت‌دار کشور را از دیگر محورهای مهم پیام رهبری دانست و اظهار کرد: پیشرفت علمی مستلزم عبور از چارچوب‌های فکری رایج و حمایت از ایده‌های نو است. اگر قرار باشد پژوهشگران همواره در چارچوب‌های موجود باقی بمانند، امکان دستیابی به نوآوری‌های اساسی فراهم نخواهد شد.

وی با تأکید بر ضرورت تقویت شجاعت علمی افزود: دستیابی به بسیاری از دستاوردهای بزرگ علمی، حاصل تلاش‌های مستمر و عبور از شکست‌های متعدد بوده است. نباید انتظار داشت هر ایده جدیدی از همان ابتدا به نتیجه برسد؛ بلکه باید از تفکر خلاق، تجربه‌های تازه و استمرار تلاش‌های علمی حمایت کرد.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی، توجه به علوم پایه و علوم انسانی را از دیگر ضرورت‌های مورد تأکید در پیام رهبری برشمرد و گفت: علوم پایه، زیربنای توسعه علم و فناوری است و علوم انسانی نیز در شکل‌دهی به مبانی فکری، فرهنگی و اجتماعی جامعه نقش اساسی دارد. غفلت از این حوزه‌ها می‌تواند مسیر پیشرفت علمی کشور را با آسیب مواجه کند.

ایزدخواه ادامه داد: تقویت خلاقیت، نوآوری و خوداتکایی، فراهم کردن زیرساخت‌های مناسب و توسعه پیوند میان نخبگان و مراکز علمی از جمله اقداماتی است که باید در دستور کار قرار گیرد. اگر کشور به دنبال اثرگذاری در افق جهانی است، باید ضمن حمایت از ایده‌های نو، زمینه تعامل و همکاری مؤثر میان بخش‌های مختلف علمی و اجرایی را فراهم کند.

وی با اشاره به ضرورت ارتباط دانشگاه با صنعت و دستگاه‌های اجرایی اظهار کرد: نباید تصور شود که تمام مسئولیت حل مسائل کشور بر عهده دانشگاه‌هاست. دستگاه‌های اجرایی در حوزه‌های مختلف از جمله کشاورزی، بهزیستی، کار و تعاون نیز باید نیازهای خود را به‌صورت روشن تعریف کنند و برای استفاده از ظرفیت نخبگان برنامه داشته باشند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی با تأکید بر لزوم شناخت ظرفیت‌های انسانی، علمی و طبیعی هر منطقه گفت: جغرافیای نخبگانی به معنای شناخت جامع ظرفیت‌های موجود در یک پهنه جغرافیایی، بررسی ارتباط آن‌ها با نیازها و مزیت‌های منطقه‌ای و طراحی سازوکارهایی برای تبدیل این ظرفیت‌ها به قدرت حل مسئله و خلق ارزش است.

ایزدخواه با اشاره به ضرورت تقویت علم بومی بیان کرد: یکی از مسائل مهم در حوزه نخبگانی این است که چرا برخی افراد مستعد پس از طی مراحل رشد علمی در کشور، آمادگی فعالیت و اثرگذاری در کشورهای دیگر را پیدا می‌کنند. این موضوع نیازمند بررسی دقیق و اصلاح سازوکارهای علمی، پژوهشی و اجرایی است.

وی افزود: علم باید در پیوند با زندگی و نیازهای واقعی جامعه شکل بگیرد. پرسش‌هایی که در هر جامعه مطرح می‌شوند، متناسب با شرایط، نیازها و مبانی فکری آن جامعه هستند؛ بنابراین، لازم است تولید علم نیز با شناخت مسائل بومی و نیازهای جامعه اسلامی همراه باشد.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی تصریح کرد: اگر نخبگان در شبکه‌ای از فعالیت‌های علمی و پژوهشی قرار گیرند که مسائل واقعی کشور را هدف قرار داده باشد، زمینه اثرگذاری آن‌ها در داخل کشور تقویت می‌شود. در چنین شرایطی، تصمیم به مهاجرت نیز می‌تواند تحت تأثیر فرصت‌های واقعی برای فعالیت و نقش‌آفرینی در کشور قرار گیرد.

ایزدخواه با تأکید بر اینکه معیار اصلی نخبگی باید اثرگذاری باشد، گفت: نباید تنها تعداد مقالات، طرح‌های پژوهشی یا افتخارات علمی را ملاک ارزیابی قرار دهیم؛ بلکه باید بررسی کنیم که جامعه نخبگانی چه تعداد از مسائل کشور را حل کرده و چه دستاوردهایی برای بهبود زندگی مردم به همراه داشته است.

وی با اشاره به ظرفیت‌های علمی موجود در خراسان جنوبی اظهار کرد: در حوزه‌های مختلف علمی، پژوهشگران و استادان توانمندی در استان فعالیت می‌کنند و برآورد من این است که شمار قابل‌توجهی از استادان دانشگاه‌های استان در زمره دانشمندان پراستناد بین‌المللی قرار دارند. این ظرفیت باید در مسیر حل مسائل بومی و منطقه‌ای هدایت شود.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی افزود: مرجعیت علمی کشور در برخی حوزه‌ها از جمله زیست‌فناوری، فناوری نانو، علوم فضایی، پهپادها و فعالیت‌های پژوهشی مؤسسات علمی، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه کشور ایجاد کرده است. اکنون باید این توان علمی را بیش از گذشته به سمت حل مسائل اولویت‌دار جامعه هدایت کنیم.

ایزدخواه با تأکید بر ضرورت تشکیل شبکه‌های نخبگانی مسئله‌محور گفت: باید ظرفیت‌های علمی پراکنده در نقاط کانونی و اولویت‌دار کشور همگرا شوند. برای این منظور، لازم است هسته‌های مسئله‌محور با مشارکت دانشگاه‌ها، استادان، نخبگان و دستگاه‌های اجرایی شکل بگیرند.

وی ادامه داد: در این هسته‌ها، استادان دانشگاه می‌توانند نقش راهبری و مربیگری داشته باشند و نخبگان نیز با همکاری یکدیگر برای حل مسائل واقعی جامعه و صنعت تلاش کنند. دستگاه‌های اجرایی باید متقاضی تشکیل چنین هسته‌هایی باشند و مسائل اولویت‌دار خود را برای بررسی و حل در اختیار آن‌ها قرار دهند.

رئیس بنیاد نخبگان خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: در فعالیت‌های مسئله‌محور، الزاماً نباید انتظار داشت که هر طرح به ساخت یک فناوری جدید یا دستیابی به نتیجه نهایی منجر شود. گاهی بررسی علمی و دقیق یک مسئله، شناسایی ابعاد آن و ارائه راهکارهای کارشناسی نیز ارزشمند است و می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری بهتر را فراهم کند.

ایزدخواه با اشاره به ضرورت توجه به الگوهای اثرگذار نخبگی گفت: نمونه‌هایی مانند شهید حسن طهرانی‌مقدم نشان می‌دهد که اهمیت فعالیت علمی را باید در آثار و نتایج آن برای کشور جست‌وجو کرد. منظور این نیست که تحقیقات دانشگاهی و علمی اهمیت ندارند، بلکه این تحقیقات باید در نهایت بتوانند به نیازهای کشور پاسخ دهند و در حوزه‌های مختلف، از جمله دفاعی و صنعتی، اثرگذاری داشته باشند.

وی در پایان تأکید کرد: تحقق پیام راهبردی مقام معظم رهبری درباره جامعه نخبگانی، نیازمند سیاست‌گذاری کلان، ایجاد پیوند مؤثر میان علم و اجرا، حمایت از ایده‌های نو، تقویت علم بومی و تمرکز بر حل مسائل واقعی کشور است. باید زمینه‌ای فراهم شود تا نخبگان نه‌تنها در عرصه علمی رشد کنند، بلکه بتوانند توانمندی‌های خود را در مسیر پیشرفت کشور به کار گیرند.