شبستان

به گزارش خبرگزاری شبستان از مشهد، حجت الاسلام محمد جواد ازغنده، از فعالان مسجدی مشهد در یادداشتی برای شبستان از نقش مساجد و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد درحماسه تشییع و آیین بدرقه رهبرشهید و ریل‌گذاری گفتمانی برای روزهای پس از تدفین نوشته است. مشروح این یادداشت به شرح زیر است:

هنوز چند روزی تا آیین تشییع و خاک‌سپاری پیکر مطهر «رهبر شهید» باقی مانده و جامعه در تب‌وتاب و اندوهی ژرف، خود را برای وداعی تاریخی آماده می‌کند. در این روزهای سرنوشت‌ساز که عواطف پاک مردم در اوج غلیان است، نهادهای فرهنگی و عبادی در رأس آن‌ها مساجد باید فراتر از آرایه‌های عاطفی و مناسک سوگواریِ جاری، به افق‌های پیش‌رو چشم بدوزند.

حقیقت آن است که تشییع باشکوه روزهای آینده، تجلی عظیمی از سرمایه اجتماعی نظام خواهد بود؛ اما رسالت اصلی مساجد و به خصوص کانون‌های فرهنگی هنری به عنوان رکن فرهنگی و تبیینی مسجد، درست از لحظه‌ای آغاز می‌شود که پیکر مطهر شهید در آغوش خاک آرام بگیرد. مساجد نباید غافلگیر شوند؛ بلکه باید از همین امروز—پیش از آغاز تشییع—فرمول تبدیل این «شور و عاطفه جمعی» به «شعور و معرفت پایدار» را طراحی کنند تا سنگر اولِ امتداد راه و اندیشه شهید باشند.

در ادامه، پنج محور راهبردی که مساجد باید از همین روزها برای دوران پس از تدفین ریل‌گذاری کنند، تبیین شده است:

 ۱. آمادگی برای تجلی‌بخشی به گفتمان «مسجد طراز»

در هندسه فکری و عملی رهبر شهید، مسجد هرگز یک ابنیه صرفاً عبادی، تقلیل‌یافته و منزوی نبوده، بلکه «پایگاه خودسازی، انسان‌سازی، تعمیر دل، عمران دنیا و پیش‌ران تحقق تمدن نوین اسلامی» به شمار می‌رفته است. با اتمام آیین تدفین (به‌ویژه در پایتخت معنوی کشور، مشهد الرضا)، مساجد باید آستین همت را بالا بزنند تا این دکترین را عملیاتی کنند. کانون‌های فرهنگی مساجد مشهد می‌توانند با طراحی الگوهای کارآمد فرهنگی و تربیتی از همین امروز، نخستین گام‌ها را برای تجلی‌بخشی به «مسجد طراز انقلاب» برداشته و خطوط تولید این تجربه موفق را به سراسر کشور تسری دهند.

 ۲. تدوین نقشه‌راه برای بازخوانی اجتهادی منظومه فکری و وصیت‌نامه

تجربه‌های تاریخی به ما هشدار می‌دهند که شخصیت‌های مصلح و اثرگذار، همواره در معرض خطرِ «تجلیل‌های تشریفاتی» و «کاهش یافتن به قاب عکس‌های یادبود در روزهای پس از خاک‌سپاری» هستند. پادزهر این آسیب، ریل‌گذاری برای تبیین اندیشه‌های شهید به زبان روزآمد برای نسل جدید است.

برنامه‌ریزی برای اجرای طرح‌هایی نظیر چله‌های معرفتی (مانند طرح «۴۰ شب، ۴۰ مسجد» که باید از همان شب اول تدفین کلید بخورد)، کرسی‌های آزاداندیشی محلی و کالبدشکافی مدل مدیریتی و اخلاقی ایشان، نیازمند طراحی پیش‌دستانه در این چند روز باقی‌مانده است. این برنامه‌ها باید ساختاری دیالوگ‌محور، پرسش‌گرانه و شبهه‌زدا داشته باشند.

 ۳. پیش‌بینی سازوکارهای اجتماعی مسجد؛ امتداد سیره یاورانه شهید

مسجدِ بریده از دردهای مردم، با مکتب فکری این شهید فرسنگ‌ها فاصله دارد. در امتداد سیره خستگی‌ناپذیر شهید که تا آخرین لحظات حیات در مسیر خدمت به خلق و گره‌گشایی گام برداشت، مساجد باید خود را آماده کنند تا بلافاصله پس از آیین تدفین، به اتاق عملیاتِ حل مسائل معیشتی و آسیب‌های اجتماعی محلات تبدیل شوند.

شکل‌دهی به هسته‌های جهادی با حضور روحانیون، دانشگاهیان، زنان کنشگر و جوانان دغدغه‌مند برای مأموریت‌هایی چون حمایت از نهاد خانواده، مشاوره‌های تخصصی، کارآفرینی و توسعه زنجیره مواسات، اقداماتی است که مسجد را به «کانون امید و تکیه‌گاه اعتمادساز عمومی» در دوران پس از شهید تبدیل خواهد کرد.

 ۴. آرایش جنگی مساجد در جهاد تبیین و مقابله با جنگ شناختی

باید واقع‌بین بود؛ بوق‌های تبلیغاتی دشمن از همین حالا و پیش از تشییع، پروژه تحریف واقعیت‌ها و ایجاد شبهه در میراث فکری شهید را آغاز کرده‌اند تا هویت دینی و انقلابی نسل جوان را دچار فرسایش کنند. در این معرکه، مسجد تعریفی جز یک «سنگر فعال بازدارندگی» ندارد.

مساجد باید در این چند روز باقی‌مانده، اتاق‌های فکر رسانه‌ای خود را فعال کنند تا برای دوران پس از تدفین، با تربیت افسران جنگ نرم از میان نوجوانان، سوادآموزی رسانه‌ای به خانواده‌ها و پیوست رسانه‌ای دقیق برای روایتگری سیره شهید، پاسخی علمی، عقلانی و بهنگام به هجمه‌ها بدهند.

۵. کادرسازی و تربیت نسل آینده؛ ضمانت تداوم تمدنی مسیر شهدا

ضمانت بقای هر گفتمان، بازتولید خلاقانه آن در نسل‌های بعدی است. اگر نظام تربیتی مسجد بتواند نوجوانی را تراز انقلاب، مسئولیت‌پذیر، باایمان و خلاق بارآورد، یعنی مرام شهید امتداد یافته است.

بنابراین، مساجد باید افق دید خود را از همین روزها به دوران پس از تدفین معطوف کرده و با تبدیل شدن به «مدرسه تربیت نیروهای تمدن‌ساز» از طریق حلقه‌های معرفتی پویا، اردوهای رشد، دوره‌های مهارت‌آموزی و امانت‌سپاری مسئولیت‌های کلیدی به جوانان، میراث فکری و عملی رهبر شهید را در کالبد زنده و پویای کارگزاران آینده کشور جاری سازند. این‌گونه است که نام و مرام شهید، فراتر از زمان، تکثیر خواهد شد.