شبستان

«رحمان تقوایی»در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج به تحولات پرشتاب نظام بین‌الملل اشاره و اظهار کرد: جهان در یک دوره گذار تاریخی قرار گرفته و بسیاری از معادلاتی که طی دهه‌های گذشته بر روابط بین کشورها حاکم بوده، در حال تغییر بوده و از این رو، کشورها باید بتوانند متناسب با شرایط جدید، تهدیدها و فرصت‌های پیش‌رو را به‌درستی تشخیص دهند.

وی گفت: در چنین شرایطی، قدرت‌های بزرگ برای حفظ منافع خود ممکن است یک روش را با ابزارهای مختلف و در مقاطع گوناگون مورد آزمایش قرار دهند و همین مسئله ضرورت شناخت دقیق محیط پیرامونی و افزایش قدرت تحلیل راهبردی کشورها را بیشتر می‌کند.

این استاد دانشگاه و پژوهشگر با بیان اینکه تحولات امروز تنها در عرصه نظامی اتفاق نمی‌افتد، افزود: آنچه در محیط بین‌المللی شاهد آن هستیم، مجموعه‌ای از فشارهای اقتصادی، سیاسی، امنیتی، اطلاعاتی و رسانه‌ای است و نمی‌توان هیچ‌کدام از این مؤلفه‌ها را به‌صورت جداگانه مورد ارزیابی قرار داد.

تقوایی به جایگاه ژئوپلیتیکی ایران اسلامی اشاره و بیان کرد: موقعیت جغرافیایی کشور، منابع انرژی، مسیرهای مهم ارتباطی و قرار گرفتن ایران در یکی از حساس‌ترین مناطق جهان، هم فرصت ایجاد می‌کند و هم کشور را در معرض رقابت و فشار قدرت‌های بزرگ قرار می‌دهد، بنابراین شناخت واقع‌بینانه از این موقعیت باید در سیاست‌گذاری‌های اقتصادی، امنیتی و توسعه‌ای مورد توجه قرار گیرد.

وی در ادامه، پروژه ایران‌هراسی دشمنان را یادآور شد و اظهار کرد: از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، تلاش گسترده‌ای برای ارائه تصویری تهدیدآمیز از ایران در افکار عمومی منطقه و جهان صورت گرفته و بخشی از این پروژه با استفاده از ظرفیت رسانه‌ها دنبال شد، در حالی که تقویت توان دفاعی و حفظ امنیت ملی، یک ضرورت طبیعی برای هر کشور است و نباید به معنای تهدید ملت‌های دیگر تفسیر شود.

این استاد دانشگاه یکی از اهداف مهم این فضاسازی‌ها را ایجاد فاصله بین ایران و کشورهای منطقه و به‌ویژه ملت‌های مسلمان دانست و افزود: این در حالی بوده که کشورهای اسلامی ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه انرژی، اقتصاد، جمعیت و موقعیت جغرافیایی دارند و اختلاف و واگرایی بین آنها، در نهایت توان جمعی جهان اسلام را کاهش می‌دهد.

تقوایی به اهمیت وحدت اسلامی اشاره و یادآور شد: دشمن تلاش می‌کند اختلافات مذهبی، قومی، فرهنگی و نسلی را به گسل‌های اجتماعی تبدیل کند و از این طریق انسجام جوامع را هدف قرار دهد، بنابراین تقویت همدلی بین مسلمانان و عبور از مرزبندی‌هایی که زمینه اختلاف و درگیری را فراهم می‌کند، یک ضرورت راهبردی است.

این پژوهشگر با بیان اینکه تنوع قومی ایران نیز می‌تواند هم فرصت و هم هدف سوءاستفاده دشمن باشد، خاطرنشان کرد: اقوام مختلف ایران دارای هویت، سابقه و اصالت هستند و این تنوع در صورت قرار گرفتن در کنار یکدیگر، یکی از ظرفیت‌های قدرت ملی به شمار می‌رود، اما جریان‌های افراطی و تجزیه‌طلب تلاش می‌کنند همین ظرفیت را به عاملی برای ایجاد اختلاف تبدیل کنند.

وی انسجام اجتماعی را یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های کشور دانست و اظهار کرد: تا زمانی که جامعه منسجم باشد، بسیاری از طرح‌های نظامی، اطلاعاتی و نفوذی دشمن با دشواری مواجه می‌شود؛ به همین دلیل، بخشی از تلاش دشمن متوجه تضعیف پیوندهای اجتماعی، کاهش اعتماد و ایجاد فاصله بین گروه‌های مختلف جامعه است.

تقوایی ضمن بیان اینکه جنگ امروز تنها جنگ در میدان نظامی نیست، بلکه جنگی ترکیبی و چندلایه بوده که در آن اقتصاد، اطلاعات، امنیت، رسانه و ادراک عمومی همزمان مورد هدف قرار می‌گیرند، ادامه داد: اگر یک روش نتیجه ندهد، ابزار دیگری به کار گرفته می‌شود و در این میان، روایت‌سازی نادرست می‌تواند آثار گسترده‌ای بر افکار عمومی داشته باشد.

این استاد دانشگاه و پژوهشگر بر ضرورت هوشیاری جامعه در برابر جنگ شناختی تأکید کرد و گفت: مردم باید بتوانند بین مطالبه‌گری و نقد دلسوزانه از یک سو و روایت‌هایی که ممکن است به ابزار بی‌ثبات‌سازی تبدیل شوند از سوی دیگر، تفاوت قائل شوند، زیرا نقد مشکلات و مطالبه حقوق مردم ضروری بوده و مسئولان نیز باید پاسخگو باشند، اما نباید اجازه داد مطالبات واقعی جامعه به سمت آشوب و بی‌ثباتی سوق داده شود.

وی مسئولان را نیز به دقت بیشتر در اظهارنظرهای عمومی فراخواند و افزود: در شرایط جنگ روایت‌ها، یک جمله، یک توییت یا بخشی از یک سخنرانی ممکن است تقطیع شود و در رسانه‌های بیگانه با معنایی متفاوت بازنمایی شود و مسئولان باید نسبت به آثار و پیامدهای سخنان خود حساسیت بیشتری داشته باشند.

تقوایی در ادامه بر نقش رسانه‌ها در این شرایط تأکید کرد و گفت: رسانه‌ها باید در انتخاب، تولید و انتشار محتوا دقت کنند و ضمن انعکاس مشکلات و مطالبات جامعه، نسبت به روایت‌های جعلی و عملیات روانی نیز هوشیار باشند، زیرا رسانه‌ای که شناخت درستی از جنگ شناختی داشته باشد، می‌تواند در تقویت آگاهی عمومی و جلوگیری از تحریف واقعیت‌ها نقش مؤثری ایفا کند.

این استاد دانشگاه ضرورت همگرایی کشورهای اسلامی را یادآور شد و اظهار کرد: جهان اسلام نباید اجازه دهد اختلافات قومی، مذهبی و جغرافیایی، ظرفیت‌های مشترک ملت‌ها را از بین ببرد و اشتراکات انسانی و اسلامی، بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی، زبان، قومیت و رنگ پوست بوده و همکاری بین ملت‌های منطقه می‌تواند زمینه‌ساز امنیت و پیشرفت پایدار باشد.

وی با بیان اینکه قدرت واقعی یک کشور زمانی شکل می‌گیرد که توان دفاعی، اقتصاد، علم و فناوری، سرمایه انسانی، فرهنگ و انسجام اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گیرند، گفت: ملت‌هایی که در دوره گذار نظام بین‌الملل بتوانند متحد، هوشیار و متکی بر ظرفیت‌های خود حرکت کنند، بهتر می‌توانند از منافع ملی و آینده کشورشان دفاع کنند.